No products in the cart.
Rơ le trung gian là bộ phận quan trọng trong việc vận hành nhà máy thuỷ điện. Khi tìm hiểu về mạch điều khiển và bảo vệ, câu hỏi rơ le trung gian dùng để làm gì là câu hỏi thường gặp nhất đối với người mới. Bài viết hôm nay TB Hydro Việt Nam sẽ giải đáp thắc mắc: Rơ le trung gian dùng để làm gì, cấu tạo như thế nào, nguyên lý và ứng dụng của nó ra sao trong nhà máy thuỷ điện khi vận hành. Mời các bạn theo dõi bài viết.
I. Rơ le trung gian là gì?
Rơ le trung gian (auxiliary relay) là thiết bị điện từ, dùng tín hiệu điều khiển công suất nhỏ để đóng hoặc cắt các tiếp điểm trong mạch khác. Thiết bị nằm giữa nguồn tín hiệu (như PLC, rơ le bảo vệ, công tắc) và thiết bị được điều khiển, nên có tên gọi “trung gian”.
1. Cấu tạo rơ le trung gian
Rơ le trung gian gồm 5 bộ phận:
- Cuộn dây (cuộn hút): khi có điện, cuộn dây tạo từ trường.
- Lõi sắt và phần ứng: bị từ trường hút để làm tiếp điểm chuyển trạng thái.
- Hệ tiếp điểm: gồm tiếp điểm thường mở (NO) và thường đóng (NC), số lượng tùy loại rơ le.
- Lò xo hồi: đưa phần ứng và tiếp điểm về vị trí ban đầu khi cuộn dây mất điện.
- Vỏ và đế: bảo vệ cơ cấu bên trong, đế cắm giúp thay rơ le nhanh khi bảo trì.
2. Nguyên lý hoạt động của rơ le trung gian
Khi cuộn dây được cấp điện đúng điện áp định mức, từ trường hút phần ứng và các tiếp điểm chuyển trạng thái: tiếp điểm NO đóng lại, tiếp điểm NC mở ra. Khi cuộn dây mất điện, lò xo hồi đưa các tiếp điểm về vị trí ban đầu.
II. Rơ le trung gian dùng để làm gì?
Rơ le trung gian gồm 4 công dụng chính: Nhân bội tiếp điểm, khuyếch đại tín hiệu, cách ly mạch, và liên động, truyền tín hiệu. Dưới đây là bảng công dụng chi tiết của rơ le trung gian:
| Công dụng | Mô tả |
|---|---|
| Nhân bội tiếp điểm | Một tín hiệu điều khiển tác động đồng thời nhiều tiếp điểm ở các mạch khác nhau |
| Khuếch đại tín hiệu | Tín hiệu công suất nhỏ từ PLC hoặc rơ le bảo vệ điều khiển được tải lớn hơn |
| Cách ly mạch | Tách mạch điều khiển với mạch được điều khiển, kể cả khi khác cấp điện áp |
| Liên động, truyền tín hiệu | Truyền trạng thái, lệnh giữa các mạch bảo vệ, điều khiển và tín hiệu |
2.1 Rơ le trung gian trong nhà máy thủy điện
Vai trò của rơ le trung gian trong nhà máy thuỷ điện là gì, mời bạn xem bảng chi tiết dưới đây:
| Mạch | Vai trò |
|---|---|
| Mạch điều khiển đóng, cắt máy cắt | Chuyển lệnh điều khiển đến cuộn đóng, cuộn cắt |
| Mạch bảo vệ tổ máy | Truyền tín hiệu tác động từ bảo vệ đến lệnh cắt máy, dừng tổ máy |
| Mạch điều khiển thiết bị phụ trợ | Điều khiển van, bơm, quạt và các cơ cấu phụ trợ |
| Mạch tín hiệu, cảnh báo | Đưa trạng thái và tín hiệu sự cố về hệ thống giám sát |
Các tín hiệu này kết nối với hệ thống giám sát điều khiển tự động nhà máy thủy điện. Khi tác động lên máy cắt, ví dụ máy cắt không khí, rơ le trung gian là khâu truyền lệnh quan trọng trong chuỗi bảo vệ.
2.2 Rơ le trung gian và contactor khác nhau thế nào?
Đối với người mới tìm hiểu, rất có thể sẽ nhầm lẫn về rơ le trung gian và contactor, dưới đây là bảng phân biệt sự khác nhau của 2 bộ phận mà TB Hydro đã tổng hợp để bạn tránh nhầm lẫn khi gặp 2 bộ phận này:
| Tiêu chí | Rơ le trung gian | Contactor |
|---|---|---|
| Mục đích | Truyền, nhân bội tín hiệu trong mạch điều khiển | Đóng cắt tải công suất lớn như động cơ |
| Dòng qua tiếp điểm | Nhỏ | Lớn |
| Buồng dập hồ quang | Thường không có hoặc đơn giản | Có, để đóng cắt dòng lớn |
| Vị trí thường dùng | Mạch điều khiển, bảo vệ, tín hiệu | Mạch động lực của động cơ, bơm, quạt |
III. Lưu ý khi chọn và vận hành rơ le trung gian
Việc chọn đúng rơ le trung gian và vận hành an toàn là cực kì quan trọng, dưới đây là một số lưu ý khi chọn và vận hành rơ le trung gian:
- Chọn điện áp cuộn dây khớp nguồn điều khiển (một chiều hoặc xoay chiều), ví dụ 24 V DC, 110 V DC, 220 V AC tùy hệ thống của nhà máy.
- Chọn số lượng và loại tiếp điểm theo yêu cầu mạch, dòng định mức tiếp điểm lớn hơn dòng tải.
- Với cuộn dây một chiều, nên có biện pháp chống quá điện áp phát sinh khi ngắt cuộn, ví dụ diode đấu song song cuộn dây.
- Kiểm tra định kỳ tiếp điểm, độ sạch và độ chắc của đầu nối, thay rơ le khi tiếp điểm mòn hoặc dính.
- Khi làm việc trên tủ điều khiển, tuân thủ nguyên tắc cách ly, kiểm tra không điện trong quy tắc an toàn trong vận hành thủy điện.
Hy vọng qua bài viết này của TB Hydro Việt Nam đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc: Rơ le trung gian dùng để làm gì? Cùng với đó là thông tin hữu ích về cấu tạo, nguyên lý hoạt động, ứng dụng cũng như sự khác nhau của rơ le trung gian và contactor. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn hoặc báo giá, vui lòng liên hệ TB Hydro Việt Nam để được hỗ trợ. Xin trân trọng cảm ơn!
